De ommelopers van Bekegem

Een ommeloper is een bijzonder type landboek. Ook zij werden opgesteld met het oog op het innen van een grondbelasting, maar hier is deze niet ten bate van de algemene belastingen en onkosten van een bepaalde parochie of heerlijkheid, maar wordt de opbrengst gebruikt voor onderhouds- en herstellingswerken aan afwatering en bedijking. Deze zaken waren in Kust-Vlaanderen sinds de dertiende eeuw toevertrouwd aan autonome lokale besturen, die we vandaag met de term ‘polders en wateringen aanduiden’. Reeds in de veertiende en vijftiende eeuw werden door die polders en wateringen op grote schaal overzichten van grondeigenaars en grondbezit binnen hun respectievelijke territorium vervaardigd: veel van de oudste landboeken zijn dan ook landboeken. (Tim SOENS, Ommelopers: een middeleeuws ‘kadaster’ voor polders en wateringen in Kust-Vlaanderen, in: Pieter BEYLS, Ex Cultura Abundantia. Onderzoeksgids van Oost-Vlaamse landboeken, prijzijboeken, gebruikboeken, ommelopers en bijbehorende kaarten, 2015, p.83)

Voor Bekegem – tegenwoordig een deelgemeente van Ichtegem – heeft Etienne Sierens heeft een aantal van de ommelopers grondig bestudeerd. Het resultaat daarvan kan je terugvinden op de webpagina van Bekegems Erfgoed. Landmeter Roeland Meijaert mat rond 1698 gronden van de watering van Gistel-Oost-over-de-Waere ‘en daarbuiten’ in Bekegem op: in feite werd daarmee het grondgebied van de prochie volledig opgetekend, uitgezonderd de ‘woeste gronden’ (een deel van de huidige deelgemeente was nog niet ontgonnen). Het resultaat is een aantal ommelopers, waarvan sommigen werden bewerkt en aangevuld tot het midden van de 18de eeuw (een exemplaar in de Verzameling Peper in het Brugse Rijksarchief) en andere gekopieerd (een exemplaar in het archief van het Brugse Vrije is duidelijk een kopie van landmeter Philips Drubbele uit 1725 van een origineel exemplaar van Meijaert dat zich in het gemeentearchief van Bekegem bevindt). De diverse ommelopers zijn in feite diverse puzzelstukjes van een totaal overzicht van het grondbezit in een klein polderdorp. Etienne Sierens gaf alvast al een aanzet om de puzzelstukjes in elkaar te leggen. Een mooi voorbeeld van lokaal landschaps-historisch onderzoek.

IMG_2639

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s